Medische bril verkleurt corona-aanpak

Vandaag in Zorgvisie: Humanitas-bestuurder: Medische bril verkleurt corona-aanpak

Hieronder het betreffende artikel:

De aanpak van corona dreigt net als tijdens de eerste golf te veel gekleurd te worden door een medische benadering. Dat stelt bestuursvoorzitter Gijsbert van Herk van Humanitas in Rotterdam: ‘We lijken soms weinig te leren. Ook nu weer ging alle aandacht in no time naar de acute zorg.’

Om deze tendens te doorbreken nam Van Herk samen met hoogleraar langdurige zorg Anne-Mei The het initiatief voor een manifest, waarin de eigenheid van de langdurige zorg en daarmee het belang van een passende aanpak wordt onderstreept. Met als motto ‘Isoleer het virus, niet de mensen!’ willen de ondertekenaars kwaliteit van leven en eigen regie een gelijkwaardige plek geven in de aanpak van corona.

‘Er gaat te veel aandacht naar de acute zorg en door die bril wordt er ook gekeken naar niet-acute zorg’, zegt Van Herk. ‘Je ziet het in de adviezen van deskundigen. Zo’n Red Team kijkt door de bril van medische veiligheid. Maar een verpleeghuisplek is geen ziekenhuisbed. Daarmee ga je voorbij aan het feit dat er 80 duizend mensen in verpleeghuizen wonen en leven en misschien nog eens net zoveel in de ggz, gehandicaptenzorg en jeugdzorg.’

Ook tijdens de eerste golf was er lange tijd weinig oog voor de langdurige zorg. Is er sprake van een herhaling van zetten? ‘Uit sommige gebeurtenissen lijken we weinig lering te trekken. De laatste weken ging de aandacht in no time weer naar acute zorg. Dat was voor ons een extra stimulans om dit manifest op te stellen. De concrete aanleiding was een digitale bijeenkomst met 45 geestelijk verzorgers. Die vonden unaniem dat er weinig aandacht was voor ethische vraagstukken en verwerking van verdriet bij corona. We denderen maar door, terwijl we nog niet eens een goed gesprek over de eerste fase hebben gehad.’

Hoe zijn de eerste reacties op het manifest? ‘Ik was aanvankelijk bang dat we een aantal open deuren intrapten, maar ik merk brede steun. Velen vinden het goed en nodig dat dit nu gezegd wordt. Die steun komt ook vanuit sectoren als de gehandicaptenzorg, ggz en ambtenaren. Daarnaast zie ik nu bij de ondertekenaars mantelzorgers en mensen van de werkvloer.’

In het manifest roepen jullie op om bewoners te betrekken bij beslissingen over coronamaatregelen. Hoe doe je dit? ‘Er wonen genoeg mensen in een verpleeghuis die geestelijk prima in staat zijn om te overleggen. Zulke afspraken kun je vervolgens vastleggen. Dan gaat het over jonge bewoners met MS, Parkinson of een dwarslaesie, maar ook ouderen die vanwege lichamelijke klachten worden verzorgd. Daarnaast heb je de groep mensen met dementie die niet wilsbekwaam is, maar daar is altijd wel een eerste of tweede contact met wie je kunt overleggen.’

Wat als de stemmen staken en betrokkenen het onderling niet eens kunnen worden over bijvoorbeeld ruimte voor bezoek? ‘Die dilemma’s zie je ook binnen families. Als het nodig is, neem ik als bestuurder een beslissing, maar pas als we eerst samen alles hebben afgewogen. Want ook al ben ik bestuurder, wie ben ik dat ik bepaal over iemands woning en hoe die persoon mag leven? Afhankelijk van wat een bewoner wil, kijken we wat we kunnen regelen. Sommige bewoners en hun familie kiezen ondanks een hoger risico op besmetting voor de eigen vertrouwde omgeving, anderen zullen willen verhuizen naar een afdeling waar geen besmettingen zijn. Dat proberen we dan ook te regelen.’

Kunnen jullie beide groepen tegemoet komen? ‘Je moet er wel wat voor over hebben, maar zoiets als een interne verhuisbeweging kan wel. Het vraagt alleen veel georganiseer. We zeggen daarnaast dat je hoe dan ook beschermende maatregelen moet nemen. De familie kan een bezoek brengen aan de cohortafdeling, maar dan krijgen ze beschermende kleding aan. En we hebben in augustus al ingevoerd dat iedereen verplicht een mondkapje draagt. Dus veiligheid en keuzevrijheid gaan bij ons hand in hand.’

In de eerste golf werd uitgerekend Humanitas als een van de eerste verpleeghuizen geconfronteerd met relatief grote sterfte door corona. Voor de pers reden om hardop te vragen of jullie het wel goed hadden gedaan. Hoe hebben jullie deze episode verwerkt? ‘We hebben gezegd: ook al speelt het probleem wereldwijd, als er wat is, laten we dat netjes onderzoeken. Daaruit is gebleken dat we het maximale hebben gedaan. Toen de mogelijkheid kwam om mee te doen aan een pilot om verpleeghuizen weer open te stellen, stonden alle lagen in onze organisatie daarachter. Dat was onze manier van verwerken.’

Wordt het manifest geen stok om de hond mee te slaan wanneer er binnen Humanitas opnieuw een grote uitbraak komt? ‘Natuurlijk kan er zo op gereageerd worden, maar ik vind het belangrijk dat je gaat staan voor waar je in gelooft. Bij humanisten zit dat erg in de eigen regie en het zelf bepalen hoe je je leven inricht. Dus in die zin past het manifest bij onze filosofie. Daarnaast denk ik –zoals ik eerder zei – dat er teveel aandacht voor acute zorg is. Dan moet je af en toe zelf ook maar iets vinden. Ons interne motto is ‘tegen de stroom in anders durven zijn’, dat past hier ook wel. Daarbij zijn we beter voorbereid, we zijn eerder tegen zoveel dingen aangelopen. Als er nu iemand positief test, zit er veel meer rust op en weet iedereen wat hij of zij moet doen, tot interne en externe communicatie aan toe.’